Uw inschrijvingen Inschrijvingen (0)

Rijproblemen, van psychische of lichamelijke aard? Of beide?

02-03-2018

Ik heb zoveel trainingen gehad dat ik er niet aan toe gekomen ben om alle bijzondere paarden casussen te posten. Maar in het gymnastiseringsjaar hebben we zulke mooie processen gezien dat het echt de moeite waard is om daar iets over te schrijven. Te beginnen met Savanne!
In één oneliner zou ik haar proces willen beschrijven als ‘van furie naar zachte elegantie!’

Jeetje! Wat een paard…
Dit was geen kleintje om te handelen!

Savanne is een spring- en fokmerrie. Van alle paarden in dat gymjaar, was zij degene met de beste papieren. Maar zoals de inleiding al laat doorschemeren - heeft nét zij het moeilijkste proces afgelegd! Want goede papieren zeggen vaak niets over de lichamelijke en psychische balans van het paard in het huidige moment. Ze zeggen iets over een 'mogelijke' potentie. Maar tegelijkertijd komen 'goede papieren' ook meestal met een waslijst aan factoren waar je EXTRA rekening mee moet houden. Hetzij lichamelijk, hetzij psychisch. Want een Ferrari is delicater dan een Renault!

De eerste keer dat Savanne hier verscheen was ze groot, onstuimig en NIET aanspreekbaar. Ik zie het nog voor me alsof het gisteren was, toen ze aan het halstertouw van de weide naar de rijbak geleid werd. Ze liep met haar hoofd zo hoog als dat ze hem kon houden, gooide haar aandacht 30 á 40 meter voor zichzelf uit, ze was OVERAL – behalve bij haarzelf. En zéker niet bij jou!
Je kon niet langs haar heen kijken. Haar aanwezigheid nam alle ruimte in beslag. En als bonus op dit alles viel ze ook nog eens zo extreem over beide schouders heen, dat ze voortdurend letterlijk tegen de mens aan viel die langs haar liep. Als je je voorstelt dat ze ruim 1.75m is, dan ben je als mens dus ongeveer even groot als haar schouders.
En dit alles was nog maar alleen vanaf de grond!

Ik vond het al knap dat haar ruiter deze hele verschijning ging rijden. Dapper! Ik vergeet dan ook nooit meer het beeld van die eerste rondjes door de bak. Haar hoofd hoger dan hoog, klappertandend op het bit van de kwaadheid en weggedraaide ogen. Ik hoor mezelf nog steeds denken: ”Zo Greet, RESPECT!” Ik kruip hier namelijk niet op. Als dit ontploft dan wordt je als ruiter ontzettend gelanceerd.

Ik geloof dat iedereen die langs de kant zat dit beeld nooit meer zal vergeten. We waren er allemaal EVEN stil van.

Savanne was dus zo buiten zichzelf, dat dit op een heel andere manier aangepakt moest worden. Want ook al kun je nog zo goed rijden, een paard wat zo gespannen is – dat lichaam KUN je geeneens gymnastiseren!
Veel paarden worden psychisch rustiger als ze de balans in hun lichaam ontdekken, maar Savanne was te ver heen. Dus na een paar rondes hebben we besloten om niet te gaan rijden en eerst maar met grondwerk te beginnen!

Die eerste grondwerksessie heb ik zelf met haar gedaan. Deze sessie werd uiteindelijk de meest indrukwekkende van alle grondwerksessies die we daarna nog met haar gedaan hebben. Tijdens deze sessie ging Savanne namelijk van het ene op het andere moment, naar een staat van COMPLETE RUST. Bizar bijna. Dit had niemand verwacht, ook ik niet.
Wat bracht deze omslag teweeg? Eigenlijk heel simpel! Ze was zo gewend - een paard met haar formaat - dat alles wel voor haar opzij ging… maar dan ren je jezelf van gek naar gekker. Volkomen stuurloos. Dat was ook wat ze in eerste instantie in de bak wilde doen: als een idioot rondjes rennen, dwars door mijn ruimte heen rennen, alsof er niemand staat. Alleen dat tweede - dwars door mijn ruimte rennen - dat lukte niet. Daar liep ze letterlijk tegen een krachtige muur van energie aan. En die heldere en consequente lichaamstaal bracht haar voor het eerst naar een diep en intens besef van zichzelf en haar omgeving.

Dus van blind rondrennen, kwam ze in een paar seconde tot complete stilstand. En dan echt STIL. Er kwam geen STAP meer uit!! Al haar energie zakte door haar lichaam naar beneden. Beduusd, bijna uitgeput stond ze daar. In het midden van de bak. Haar hoofd gezakt, zuchtend, uitblazend. Alsof dit het EERSTE moment was ooit - in een leven vol van rennen - dat ze ECHT tot stilstand kwam. Even OPHIELD met al dat gedoe wat haar constant overmeesterde aan de binnenkant. HEEL bijzonder om te zien, dit moment bij haar.
Ik kon haar nood, het enorme kernverlangen tot innerlijke rust, tot in elke vezel van mijn lichaam voelen. Eindelijk, eindelijk stilstand…

We hebben daar een lange tijd stil gestaan,
Savanne en ik…
voor ze weer in beweging kon komen. Het paard wat de bak uit stapte – was ZO een ander paard – dan het paard wat de bak in stapte. Grondwerksessies kunnen soms bijna magisch zijn…

Maar helaas,… old habits die hard. Toen Savanne de dag erop de rijbak in kwam, was er opnieuw onrust. Minder dan eerst, maar teveel om te gaan rijden. Vanuit de sessie van de dag ervoor, wisten we nu dat de ENIGE manier om Savanne tot rust te krijgen een stabiel en non-reactief mens was. Dat waren de twee dingen, waar zij iets mee kon. Uiteraard is dat voor de eigenaar best een uitdaging, zeker als je een paard naast je hebt dat zo groot is qua aanwezigheid. Greet heeft dit prachtig opgelost door steeds weer - naar de kern van haar eigen kracht en kwaliteit toe te gaan.
Ook hier in deze grondwerksessie, zagen we Savanne veranderen. Niet zo extreem als de dag ervoor, maar ze werd rustiger en landde opnieuw meer in haar eigen lijf. Je kon richting aan haar geven. Wat al een stuk meer was dan waar dit verhaal ooit mee begon!

Pas op de derde dag van dat weekend konden we dus gaan rijden. En gelukkig zag dit er omwille van de basis die neergelegd was in het grondwerk, al heel anders uit dan de eerste keer.

Hieronder heb ik wat foto’s gepost met uitleg. Want aan de uitdrukking van een paard kan je zoveel aflezen. De foto’s laten mooi het proces zien van deze eerste drie dagen.

De 1ste foto is gemaakt aan het begin van de eerste dag. Nog vóór de grondwerksessie die ik in de post van gisteren beschreef. Uiteraard zie je hier een mooi paard. Verheven, statig. Maar als je goed kijkt zie je ook een paard wat een scherpe uitdrukking heeft. Haar aandacht ZO hoog houd dat ze haar lichaam niet meer voelt. Je ziet hoe verwijderd en afgesneden ze is van zichzelf en haar omgeving. De strakke bovenlip, de zorgelijkheid en onrust in haar expressie – toch té trots en self-reliance om te steunen of te vertrouwen op een ander.
Op de 2de foto zie je dezelfde expressie – maar dan met haar lichaam en de mens erbij.
Als je dit beeld een enkele keer bij een paard zou zien, wanneer ze bijvoorbeeld iets in de omgeving spotten, dan is het een zeer normale uitdrukking. Maar bij Savanne was dit het ENIGE beeld wat je te zien kreeg. Dit was haar CONSTANTE staat van Zijn.

Op de 3de foto kan je Savanne zien op dag 2, terwijl Greet met haar aan het werk is. Je ziet in dit portret zo duidelijk de psychische shift die ze aan het maken is. Nadenkend, … enigszins verward, en toch… opnieuw kijkend. Kwetsbaar zelfs. Ze vindt het spannend om oude patronen en veiligheden los te laten, nieuwe toe te laten.
En dan op foto 4…
Al een heel andere uitdrukking dan op foto 1 en 2.

Foto 5 – 6 – 7 – 8 zijn gemaakt tijdens de rijsessie op de derde dag. De rust en toegankelijkheid wat je hier al in haar hele wezen terug ziet, is te danken aan de basis die gecreëerd is in de grondwerksessies op de eerste en tweede dag – in combinatie met tijd en aandacht voor het opzadelen, zodat er niet weer opnieuw stress ontstond. De ruiter wordt hier wel nog geassisteerd door iemand die op de grond voor extra stabiliteit kan zorgen. Dit stelt de ruiter in staat om rustiger en kwaliteitsvoller te rijden – en niet voortdurend naar noodoplossingen te hoeven grijpen. Voor de mensen die het rijtechnische beeld niet helemaal begrijpen: de oefening voor de ruiter was hier om van lichaam tot lichaam te leren rijden. Met contact, doorgeeflijkheid, invoelingsvermogen en een constante connectie met de achterhand. Hoe je de doorstroming kan activeren. Hoe de balans in het paardenlichaam ondersteunt wordt door - en interacteert met - je buitenteugel. En uiteraard, heel belangrijk: hoe je als ruiter FEELING leert ontwikkelen in je handen bij het gebruik van deze buitenteugel. Fingerspitzengevoel zeg maar.
Op deze foto’s zie je een paard wat al stukken meer ingedaald is en nu ook pas KAN VOELEN wat er überhaubt in haar lichaam gebeurt. Een lichaam dat overigs niet de makkelijkste is, maar daarover vertel ik later meer.

In de sportwereld worden dit soort paarden vaak volledig onder ‘controle’ gehouden. Psychisch; zodat het niet te gevaarlijk wordt. Lichamelijk; tussen benen en teugels - omdat ze anders volledig uit elkaar vallen.
Maar een paard dat zijn aandacht zo buiten zichzelf plaatst, kan onmogelijk enige vorm van zelfkennis of bewustzijn overhouden van wat je aanbiedt. Als je in dit geval niets doet met de psychische ingesteldheid, dan kan je met dit soort paarden een ‘vorm’ bereiken - maar helaas geen inhoud. Want inhoud krijg je pas als het dier volwaardig en bewust meedoet aan het gesprek.
Bij Savanne was dit eerste nu bereikt. Een mooi startpunt om haar bewuster te maken van hoe ze met dat behoorlijk complexe lichaam van haar verantwoordelijker om kan gaan.

Savanne was dus niet enkel psychisch een heel moeilijk paard, ook lichamelijk. Ze heeft een lang rechthoekig lichaam, staat hoog op de benen, heeft een OVER-flexibiliteit in de schouder met tegelijkertijd een zwakke achterhand. Deze over-flexibiliteit in de schouder was uitzonderlijk bij haar. Ik ben in 22 jaar eigenlijk nog geen paard tegengekomen die dit zo extreem had. In combinatie met weinig kracht in de achterhand krijg je een slap, zwalkend lichaam wat voortdurend over beide schouders valt. Want het lichaam heeft te weinig kracht om zich recht te houden. Dit zijn geen simpele types om correct te gymnastiseren. De balans komt heel nauw. Ze hebben heel veel tempo (snelheid) in hun passen omdat ze voortdurend over hun schouders heen naar voren vallen, maar binnen dat tempo is het lichaam verder volledig slap. De spiertonus is zwak en er is weinig tot geen bewustzijn van de achterkant van het lichaam.

In Savannes geval lag dit tempo extreem hoog, zelfs in de stap en ook zonder ruiter op haar rug. Haar verticale balans was heel slecht, haar horizontale balans was nog dramatischer. Dit paard is een mooi voorbeeld van hoe psyche en lichaam elkaar in een negatieve vorm versterken. Twee moeilijkheidsfactoren zeg maar. Dit kan je goed zien op foto 9:
Deel A = savanne in haar normale bewegingspatroon. Hier kan je goed zien hoe extreem haar psychische ingesteldheid haar lichaam negatief beïnvloed. Haar aandacht ligt buiten haarzelf, haar zwaartepunt ligt ENORM op de voorhand. Hierdoor maakt ze in het bewegen een tempo aan waar ze zelf ook geen controle meer over heeft. Dit geheel wordt daarbij versterkt door de lichamelijke over-flexibiliteit van de schouder, en krijgt nergens back-up omwille van de zwakke achterhand. Het spreekt voor zich dat stilstaan of stoppen voor dit soort paarden ook erg moeilijk is. Een vicieuze cirkel dus.
Deel B = savanne na de grondwerksessies in rust. Dit lichaam is qua basisbalans al een stuk toegankelijker om mee te beginnen. Hier zie je een paard wat meer IN haar lichaam aanwezig is, waardoor het zwaartepunt ook meteen anders ligt. Op deze foto kan je dus zien hoeveel een psychische indaling doet voor het lichaam. Niet te onderschatten dus.

Even terug naar dat slappe lichaam: je hebt dus enorm veel tempo, maar geen enkele volheid of kracht in de spiertonus. Je hebt ook geen balans: verticaal – horizontaal – diagonaal. Uiteraard heb je ook een enorm verstoorde balans in de interactie bovenlijn-onderlijn. Holle rug, bekken gekanteld.
EN je hebt een ontzettend ontvlambare psyche. Veel bloed, heel prikkelgevoelig, veel karakter. Gaat bij het geringste in een halve seconde van 0 naar 100 in de adrenaline, maar heeft zeker 20 minuten nodig om weer tot rust te komen als dat gebeurt. Dus wat doe je dan? Hoe pak je dit aan in het rijden?

• Achterhand meer activeren (tempo gaat omhoog) voor een betere spiertonus zodat je de verticale en horizontale balans kan herstellen?
• Voorwaartse snelheid meer bundelen (tempo gaat omlaag) voor een betere spiertonus zodat je de verticale en horizontale balans kan herstellen?
• Het tempo laten voor wat het is en meteen beginnen met de verticale en horizontale balans te herstellen?
• Haar lichaam stabiliseren door vooral meer psychische balans te creëren?
• Vast dat er nog andere mogelijkheden op te noemen zijn…

Bij Savanne was geen enkele van al deze bovenstaande opties dekkend. Savanne was een navigerend proces.
Ditzelfde paard zonder dit karakter was een stuk simpeler geweest. Paarden zoals Savanne train je normaal - omwille van het increasen van lichaam - voornamelijk in draf. Maar omwille van Savannes geflipte psyche was dit NIET mogelijk. Dus ja, dat creëert een uitdaging.

Het eerste wat belangrijk was, was dat alles binnen zo een setting aangeboden werd dat Savanne psychisch zoveel mogelijk in rust kon blijven. En omwille van de toch snelle ontvlambaarheid en prikkelgevoeligheid – betekende dat dat we haar in de stap moesten trainen.
Als de spiertonus te slap is kan je weinig aan de balans herstellen, want als je je buitenteugel in contact brengt (ook al is dat maar lichtjes) gaat het paard nog schever lopen. Haar hypermobiliteit maakt dit meer dan mogelijk. Dus het tempo laten voor wat het was, was geen optie.
Het tempo krachtiger maken vanuit de achterhand, helaas ook niet. Want in dit geval lag dit deze bij voorbaat al veel te hoog.
En om het nog wat ingewikkelder te maken: het tempo omlaag brengen - door de beweging wat meer te bundelen - was ook geen optie omdat haar lichaam noch haar psyche dit aankonden. Hiermee zou je weer onrust creëren en uiteindelijk strijd krijgen.

Dus wat wel? Wat we gedaan hebben is dat we binnen het bestaande tempo de innerlijke lichaamskwaliteit van Savanne zijn gaan veranderen. Dat lijkt heel erg op een tovertruc als ik het zo schrijf, maar binnen het gebruik van lichaamstaal en energie-doorgeeflijkheid zijn er veel dingen mogelijk die voor vele nog compleet onbekend zijn. Binnen het bestaande tempo zijn we eerst de kracht en volheid in haar lichaam gaan opvoeren zodat in combinatie met een balancerende buitenteugel het lichaam een betere verticale balans kon vinden en uiteraard, daarna ook een betere horizontale. Je krijg een gezondere verhouding in de boven- en onderlijn. Het paard ontspant de rug, de ruggengraad krijgt vrijheid en lengtebuiging is mogelijk. Van hieruit bouw je weer een positieve spiraal op.

Uiteraard vroeg dit heel veel ruiterverfijning. Een paar gram te veel of te weinig van dit of dat - en je paard gaat meteen helemaal scheef lopen. Dat was voor de ruiter zeker een uitdaging. Want je moet natuurlijk als ruiter zelf nog dingen leren en je paard vraagt veel nauwkeurigheid. Dus Greet heeft in het afgelopen jaar een proces afgelegd van HEEL veel ruitergevoel, precisie en het omgaan met de best wel pittige psychische processen van Savanne. Greet, mijn erkenning hiervoor naar jou! Want met veel doorzettingsvermogen, een consequente training, heb je Savanne naar een heel mooi niveau toegebracht binnen de tijd die we hadden!

Savannes draagkracht in de stap is aanzienlijk verbetert, als ook haar bewustzijn van haar achterhand. Ze beweegt nu onverdeeld, compacter en geeft inmiddels in de stap een mooie en zachte aanleuning.

Pas op 2/3de van het jaar was Savanne stabiel genoeg om in draf te gaan. Omdat er in stap natuurlijk een hele brede basis neergelegd was, kon ze in de draf nu beter tot haar recht komen. Voor waar ze vandaan kwam: redelijk zelfbewust. Op foto 10 kan je zien hoe ze in deze draf op zoek is naar de juiste balans in haar lichaam. Nog wat zoekend in de aanleuning,… maar ze vind steeds meer wat klopt voor haar lichaam en is al zoveel krachtiger geworden.

Ze was aanwezig, luister bereidt, opnemend en hoewel het soms nog moeilijk voor haar is - ze bleef zacht!
Pas in dit stadium kon je zeggen dat de flexibiliteit van haar schouders nu een extra dimensie gaf aan haar bewegingen en haar een blikvanger maakte.

Voor iedereen - die samen met mij dit toch wel behoorlijk turbulente proces van Savanne meebeleefd heeft - was dit een prachtig moment. Die eerste sessies in draf gaven een heel mooi beeld van waar je eigenlijk AL die tijd naar toe gewerkt hebt. Hoeveel je stiekem opgebouwd hebt - ook al zag je alles niet meteen terug.

NU, voor Savanne had dit trainingsjaar langer mogen duren. Wat mij betreft staat ze op de helft, maar de moeilijkste helft heeft ze achter de rug. Paarden zoals haar met deze dubbele moeilijkheid van psyche en lichaam hebben toch zeker wel 2 jaar nodig om echt een goede stabiele balans te bereiken. 5 weekenden verspreidt over 8 maanden was voor haar net te kort. Dus Greet gaat dit jaar nog verder met een na-traject.

Maar gedurende de 8 maanden die we bezig zijn geweest, hebben we veel bereikt met haar.
Wat mij betreft een mooi resultaat, gezien waar dit paard vandaan kwam.
Enorme erkenning voor de ruiter voor het doorzettingsvermogen, de positieve spirit, de dapperheid en de bereidheid tot zéér veel zelfontwikkeling! Zonder dit had dit proces geen kans gemaakt!